و اما تفصيل بنا و اوضاع مسجد الحرام بناى مسجد از سنگ تراشيده ، طولش چهارصد قدم [ و ] عرض سيصد قدم [ است ] . زياده از پانصد ستون سنگ [ ى ] دارد . نزديك به صد و پنجاه پارچهء آنها از سنگهاى قطعه‌قطعه ، مابقى سنگ يك‌پارچه ، بعضى سفيد ، پاره [ اى ] سياه ، قطر هريك ، يك بغل [ و ] طولش نزديك به پنج ذرع [ است ] . طرح مسجد مربع ، اطرافش مسقّف به سه طاق ، اطراف حرم ، دور مسجد و راههايى كه به جهت تردد مردم در مسجد ساخته شده است ، جميع از سنگ تراشيده ، فرش شده است . در چهار گوشهء مسجد چهار منارهء مربع خيلى بلند از سنگ تراشيده ، ساخته شده است . در يك سمت مسجد ، دو مدرسه به‌جهت طلاب ساخته‌اند . چهل در از مسجد به اطراف شهر گشوده مىشود . بعضى از عمارات [ 76 آ ] دو سمت شهر كه متصل به مسجد است ، پنجره‌ها [ ى ] روى به مسجد دارد . اكثر از خانه‌ها كه در دامنهء كوه و بلنديها واقع است ، از مسجد نمايان است . بناى كعبه خود خانه در وسط مسجد واقع است ، به شكل مربّع . بناى خانه از سنگ ، بعضى تراشيده بعضى نتراشيده [ و ] از طرف طاق بنى شيبه خانه درى دارد از نقره ، به قدر دو ذرع از زمين بلند .